برای رسیدن به عدد درست باید ابتدا تولید سالانه را برآورد و سپس آن را در نرخ فروش برق یا ارزش برق مصرف شده ضرب کرد.
در این مقاله، برای مقایسه ظرفیتها از تولید ویژه ۱۷۰۰ کیلوواتساعت به ازای هر کیلووات ظرفیت نصبشده در سال استفاده شده است؛ عددی مناسب برای یک سناریوی میانی در بسیاری از مناطق ایران. مقدار واقعی باید با داده تابش محل، آرایش پنل و نرمافزار طراحی محاسبه شود.
نرخ خرید تضمینی برق خورشیدی در سال ۱۴۰۵
| ظرفیت نیروگاه | نرخ پایه | معادل تومان |
| ۲۰۰ کیلووات و کمتر | ۵۸٬۵۴۰ ریال بهازای هر کیلوواتساعت | ۵٬۸۵۴ تومان |
| ۲۰۰ کیلووات و کمتر با ذخیرهساز | ۹۱٬۱۶۹ ریال بهازای هر کیلوواتساعت | ۹٬۱۱۶.۹ تومان |
| بیش از ۲۰۰ کیلووات تا ۱ مگاوات | ۴۶٬۳۸۶ ریال بهازای هر کیلوواتساعت | ۴٬۶۳۸.۶ تومان |
توجه: این نرخها مربوط به مصوبه سال ۱۴۰۵ هستند. نوع قرارداد، تاریخ بهرهبرداری، ظرفیت مجاز، تعدیلها و ضوابط ذخیرهساز میتواند بر دریافتی نهایی اثر بگذارد. پیش از تصمیم سرمایهگذاری، آخرین ابلاغیه و متن قرارداد باید بررسی شود.
فرمول محاسبه درآمد نیروگاه خورشیدی
تولید سالانه تقریبی از رابطه «ظرفیت نیروگاه × تولید ویژه منطقه» به دست میآید. سپس درآمد ناخالص برابر است با «انرژی قابل فروش × نرخ خرید هر کیلوواتساعت». برای مثال، تولید یک نیروگاه ۱۰۰ کیلوواتی در سناریوی ۱۷۰۰ کیلوواتساعت بر کیلووات، حدود ۱۷۰ هزار کیلوواتساعت در سال خواهد بود.
جدول درآمد نمونه در سال ۱۴۰۵
| ظرفیت | تولید سالانه فرضی | درآمد ناخالص تقریبی |
| ۵ کیلووات | ۸٬۵۰۰ کیلوواتساعت | حدود ۴۹.۸ میلیون تومان |
| ۱۰ کیلووات | ۱۷٬۰۰۰ کیلوواتساعت | حدود ۹۹.۵ میلیون تومان |
| ۱۰۰ کیلووات | ۱۷۰٬۰۰۰ کیلوواتساعت | حدود ۹۹۵ میلیون تومان |
| ۲۰۰ کیلووات | ۳۴۰٬۰۰۰ کیلوواتساعت | حدود ۱.۹۹ میلیارد تومان |
| ۵۰۰ کیلووات | ۸۵۰٬۰۰۰ کیلوواتساعت | حدود ۳.۹۴ میلیارد تومان |
| ۱ مگاوات | ۱٬۷۰۰٬۰۰۰ کیلوواتساعت | حدود ۷.۸۹ میلیارد تومان |
جدول بالا درآمد ناخالص را نشان میدهد، نه سود خالص. هزینه سرویس، شستوشو، بیمه، نگهبانی، اجاره زمین، افت سالانه پنل، تعویض قطعات و توقف احتمالی باید از آن کسر شود. در سیستم خودمصرف نیز بهجای نرخ خرید تضمینی باید ارزش برق جایگزینشده یا هزینه خاموشی کاهشیافته محاسبه شود.
بازگشت سرمایه نیروگاه خورشیدی چند سال است؟
بازگشت ساده از تقسیم سرمایه اولیه بر جریان نقدی خالص سالانه به دست میآید. با برآوردهای رایج سال ۱۴۰۵، نتیجه اولیه میتواند به شکل زیر باشد؛ اما تعدیل نرخ خرید، هزینه تأمین مالی و مالیات در این محاسبه ساده لحاظ نشدهاند.
| ظرفیت | سرمایه اولیه نمونه | بازگشت ساده تقریبی |
| ۵ کیلووات | ۳۵۰ تا ۴۰۰ میلیون تومان | حدود ۷ تا ۸ سال |
| ۱۰۰ کیلووات | ۵ تا ۶.۵ میلیارد تومان | حدود ۵ تا ۷ سال |
| ۲۰۰ کیلووات | ۹ تا ۱۲ میلیارد تومان | حدود ۴.۵ تا ۶ سال |
| ۱ مگاوات | ۶۵ تا ۷۵ میلیارد تومان | حدود ۸ تا ۹.۵ سال |
چه عواملی درآمد را کم یا زیاد میکنند؟
- تابش و اقلیم: شهر، ارتفاع، ابرناکی و دمای پنل بر تولید سالانه اثر دارند.
- جهت و زاویه: سایه یا فاصلهگذاری نامناسب ردیفها میتواند تولید را کاهش دهد.
- کیفیت طراحی: تطابق ولتاژ و جریان رشتهها با اینورتر و نسبت DC به AC اهمیت دارد.
- آلودگی و نگهداری: گردوغبار، فضولات پرندگان و خرابی کشفنشده مستقیماً انرژی قابل فروش را کم میکند.
- دسترسپذیری شبکه: توقف اینورتر، محدودیت تزریق یا تأخیر در رفع خطا بر درآمد اثر دارد.
- نوع قرارداد: نرخ پایه، تعدیل، دوره قرارداد، جریمهها و زمان پرداخت باید در مدل مالی وارد شود.
سه سناریو برای برآورد مطمئنتر
بهجای تکیه بر یک عدد، مدل مالی را در سه سناریو بسازید: محافظهکارانه با تولید ویژه ۱۵۰۰، میانی با ۱۷۰۰ و خوشبینانه با ۱۹۰۰ کیلوواتساعت بر کیلووات در سال. اگر پروژه فقط در سناریوی خوشبینانه سودآور است، حاشیه اطمینان کافی ندارد.
چکلیست قبل از سرمایهگذاری
- داده تابش و دمای محل را بررسی و تولید را با نرمافزار معتبر شبیهسازی کنید.
- هزینه اتصال به شبکه و احتمال نیاز به ترانس یا خط اختصاصی را استعلام کنید.
- پیشنهاد EPC را با فهرست تجهیزات، ضمانت تولید و برنامه زمانبندی دریافت کنید.
- جریان نقدی را پس از کسر O&M، بیمه، مالیات و هزینه تأمین مالی بسازید.
- حساسیت سود را نسبت به افت تولید، افزایش هزینه و تأخیر بهرهبرداری بسنجید.
سوالات متداول
درآمد ماهانه نیروگاه خورشیدی ثابت است؟
خیر. تولید تابستان و زمستان یکسان نیست و پرداخت قرارداد نیز ممکن است ماهانه نباشد. تحلیل بهتر بر مبنای تولید و جریان نقدی سالانه انجام میشود.
آیا درآمد جدول تضمینشده است؟
خیر. این اعداد نمونه محاسباتی بر اساس تولید ویژه ۱۷۰۰ و نرخهای اعلامشده سال ۱۴۰۵ هستند. طراحی و شرایط واقعی محل میتواند نتیجه را تغییر دهد.
فروش برق بهتر است یا خودمصرفی؟
پاسخ به تعرفه برق مصرفی، الگوی بار، محدودیت خاموشی و قرارداد قابل دسترس بستگی دارد. برای یک کارخانه، ارزش تداوم تولید گاهی از درآمد فروش برق مهمتر است.
چرا محاسبه IRR از بازگشت ساده بهتر است؟
زیرا نرخ بازده داخلی زمان ورود و خروج پول، هزینههای آتی و جریان نقدی چندساله را لحاظ میکند؛ در حالی که بازگشت ساده فقط نسبت سرمایه اولیه به درآمد سالانه را نشان میدهد.